Wat te doen bij zenuwen voor een groot publiek

Een volle zaal. Tweehonderd hoofden zijn gericht op jou. Je voelt je hartslag in je keel. Terwijl je toch al eerder voor groepen hebt gestaan. Je zenuwen lijken met je aan de haal te gaan. Wat kun je doen met zenuwen die je vlak voor je presentatie of speech overvallen omdat je voor een grotere groep staat dan je gewend bent? Daarover gaat dit artikel.

Laatst belde Roy voor een telefonische coaching. “Ik heb vreselijk last van zenuwen en jij kunt mij daar vast vanaf helpen.” Of ik nog snelle tips heb voor zijn spreekangst. Roy presenteert regelmatig, maar dit keer bestaat het publiek uit zo’n 200 mensen en normaal spreekt hij voor groepen van maximaal 40 personen. Hij zegt dat hij daarom voor het eerst last heeft van spreekangst en over twee dagen is het al zover.

“Komt die angst nu pas op?” Vraag ik hem. Nee, de spanning neemt al dagen toe en nu is het zo heftig dat hij diarree heeft. Letterlijk ‘hoge nood’ dus. Het komt vaak voor dat sprekers die menen nooit (echt nooit) last te hebben van zenuwen, al ruim voor een presentatie wel degelijk een aanrollend en stijgend spanningsniveau hebben. Vooral als de context van de speech een andere is dan waar ze bekend mee zijn. Ze drukken de spanning weg door het er maar niet over te hebben of in zichzelf te ontkennen. Dit kan grote gevolgen hebben voor het moment suprême. Bij het aanbreken van het eerste spreekmoment stijgt de adrenaline nog eens extra met allerlei ongewenste fysieke symptomen als gevolg.

Het is belangrijk te leren om in een vroeg stadium spanning te onderkennen en daar uiting aan te geven. Je kunt pas jezelf leiden als je zelfbewust bent. Dit vraagt om een ander proces dan tips en trucs toepassen. Die les knoopt Roy in zijn oren voor een volgend keer. Hij is geschrokken van zichzelf en wil in de nabije toekomst hier verder met me aan werken. Zo’n verrassing wil hij nooit meer.

Voor nu is het besef voldoende dat alleen hijzelf de sturing kan organiseren die nodig is om de toespraak te houden. Als een klein kind wil hij zich daarom laven aan de tips die hem NU moeten redden en hij wil ALLE tips die ik heb! Met deze paniek krijgt hij juist minder adviezen. Het bewust toepassen van allerlei instructies aan jezelf in een angstige situatie, is al een hele opgaaf. De kunst is om je dan juist te beperken…..!

1) Om te beginnen is het effectief om je gedachten te onderzoeken die de grootste spanning opleveren. Bij een groter publiek zijn dit vaak gedachten die ongelijkwaardigheid uitdrukken (ik ben alleen, zij zijn met velen). Ze zijn onhandig en niet nodig. Pure energieverspilling. Ze verdienen je aandacht niet. Vervang ze door gedachten die een gelijkwaardigheid met je toehoorders uitdrukken. Voel maar eens het verschil tussen: “Zitten al die mensen wel op mij te wachten? Als die massa maar niet ziet dat ik zenuwachtig ben” -en- “Ik mag mijzelf en mijn verhaal zo dadelijk neerzetten voor veel mensen die hier wat aan hebben, ik voel adrenaline in mijn lijf en dat mag.” Het is de interpretatie die je een irreëel beeld verschaft en de tip is om het interne conflict in je hoofd los te laten.

2) Beschouw die massa van zoveel mensen als vele losse ‘relaties’ die je kunt aangaan. Roy geeft toe dat ie in één op één situaties geen diarree krijgt van de zenuwen. Even echt de aandacht voor elk individu dat je aankijkt. Aankijkt met… zachte ontspannen ogen. Energie volgt je aandacht.  Er ontstaat vanzelf contact met je publiek  waar je ontspanning in vindt.
Diezelfde middag nog kan Roy dit oefenen in een vergadering die hij voorzit. Telkens met één iemand zijn terwijl je spreekt.

3) Start je presentatie met stilte, zodat jij en je publiek een moment hebben om aan te komen. Je kunt even wennen aan elkaar en aan de nieuwe situatie. Met name bij een groter publiek is dit cruciaal. In het begin van een presentatie is er altijd een natuurlijk gat tussen spreker en publiek dat overbrugd moet worden, voordat er ruimte is om een boodschap te plaatsen. Jij kunt als spreker zo het publiek energetisch gezien overzien en ‘omvatten’ en beter in het moment komen om te speechen.

De dag na zijn toespraak belt Roy spontaan op; de tips maakten een wereld van verschil. Hij is tevreden. Onhandige gedachten zoveel mogelijk laten gaan, geeft rust. En in stilte voor publiek beginnen helpt je om je aandacht te mobiliseren. Als ik hem vraag naar zijn grootste winstpunt zegt hij; “zo’n groot publiek is eigenlijk je grootste vriend, ik kan daar nog meer gebruik van maken. Dat principe van één op één met iemand zijn uit je publiek was voor mij een ware eyeopener. Het werkte enorm ontspannend!”

Je reactie op dit artikel is welkom.


6 reacties op Wat te doen bij zenuwen voor een groot publiek

  1. Wat een herkenbaar stukje, Lianne. Ik heb het eerste gedeelte van de cursus gedaan en helaas nog niet veel kunnen oefenen, maar ik voelde mij tijdens de cursus steeds meer op mijn gemak om de “beschikbare ogen” te zoeken. Kijk ook erg uit naar het vervolg van de cursus.

    gr, Monique

  2. Dank voor je reactie Monique!
    Ik ben benieuwd naar je praktijkervaringen t.z.t.!

    Hartelijke groet,
    Lianne

  3. Caroline zegt:

    Dag Lianne,
    Wat een uitstekend en leesbaar stuk! Mijn aandacht bleef wat langer hangen bij de zin “in het begin van een presentatie is er altijd een natuurlijk gat tussen spreker en publiek dat overbrugd moet worden, voordat er ruimte is om een boodschap te plaatsen. Jij kunt als spreker zo (met stilte) het publiek energetisch gezien overzien en ‘omvatten”. Zo heb ik het nog nooit bekeken maar ik denk dat dat waar is. ‘Holding the space’ en dat ook vooraf. Mooi.

  4. klaas de jonge zegt:

    Moet binnenkort een korte toespraak houden
    op mijn zoon zijn bruiloft met wellicht 100 toehoorders Heb redelijk spreekangst Effectieve tips
    meer dan welkom
    groet Klaas de Jonge

    • Dag Klaas,
      Het belangrijkste is dat je vooraf een globaal plannetje maakt
      hoe je die situatie in gaat. Je alleen tips geven voor het moment zelf
      geeft je nu mogelijk een moment van geruststelling, maar
      als het moment daar is kun je er niets mee.
      De illusie van tips is dat je denkt te ‘weten’ wat je moet doen,
      maar je ‘leeft’ de tip dan nog niet echt, het zit niet in je systeem.
      En bij stress val je terug op je ‘oude’ auto pilot.

      Om te weten wat je nu al kunt doen [vooraf] om straks meer in je systeem
      te hebben, raad ik je http://www.unlimitedspeakingconfidence.com aan.
      Mijn online training specifiek voor spreekstress. Hij is net klaar!
      Zie maar of dat je past.

      Ik wens je bovenal een hele fijne bruiloft en
      bij deze alvast mijn hartelijke felicitaties!
      Hgr Lianne